Γράφει η Κατερίνα Μόσχου, Founder & Managing Partner της Human2Human.
Στον επαγγελματικό χώρο, η έννοια του accountability, σχετίζεται με το να είναι κάποιος σε θέση να αναγνωρίζει τους τυχόν άστοχους ή λάθος χειρισμούς, τις παραλείψεις, τις επιτρεπτές του αδυναμίες και να δεσμεύεται για τη βελτίωση τους. Είναι μια επιδραστική στάση που έχει θετικό αντίκτυπο στο προσωπικό πλάνο ανάπτυξης του ατόμου, επηρεάζει το κλίμα και τις επιδόσεις της ομάδας μα και της φήμης του οργανισμού.
Όταν επομένως κάποιος λέει «είμαι accountable», δηλώνει ότι ηγείται αναλαμβάνοντας τις συνέπειες των πράξεων του και συνυπολογίζει τον απόηχο που αυτές έχουν στο περιβάλλον που δραστηριοποιείται.
Προσοχή, προσοχή!
Το σύνηθες «έχεις δίκιο…ΑΛΛΑ», που φαντάζομαι με τον έναν ή τον άλλο τρόπο μας είναι οικείο, δεν σχετίζεται με το είμαι accountable στο ρόλο μου. Εδώ η ευθύνη αποσιωπάται. Σε αυτές τις περιπτώσεις ενεργοποιούνται αμυντικοί μηχανισμοί και, η ευθύνη δεν αναλαμβάνεται εις ολόκληρο.
Και τι γίνεται τότε;
Τι σημαίνει αυτό για τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας; Κάποιο άλλο μέλος επωμίζεται αυτή την ευθύνη και σπεύδει να βρει λύση και, κάπως έτσι συντηρείται το άδικο που τελειωμό δεν έχει. Φαύλος κύκλος που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο επαναλαμβάνεται και τότε οι ρόλοι μοιράζονται από την αρχή στους εξής τρεις βασικούς: Θύτης, Θύμα και Σωτήρας.
Ο «θύτης» είναι το μέλος που κάνει την αστοχία και δεν αναλαμβάνει ευθύνη για την αποκατάσταση. Το «θύμα» είναι το μέλος που θα επωμιστεί την επιβάρυνση από τον επιπλέον φόρτο εργασίας καθώς καλείται να «καλύψει» τον «θύτη» και, ο «Σωτήρας» που είναι συνήθως ο επικεφαλής της ομάδας ή κάποιο άτομο επιρροής μέσα στον οργανισμό, τα βλέπει όλα αυτά και βρίσκεται ανάμεσα σε κάτι άλυτο, που όμως από το ρόλο του μπορεί να λύσει. Με άλλα λόγια το «γαϊτάνι» των παθητικο – επιθετικών συμπεριφορών καλά κρατεί!
Τα δεινά του να μην είναι κάποιος accountable διαχέονται στον οργανισμό σαν ιός και εκεί υποβόσκουν ζητήματα κουλτούρας, αξιών και ένα σωρό ακόμη μελανά σημεία όπως τα ακόλουθα:
Επιβάρυνση για μπόλικο πληθυσμό. Επιβαρυμένο κλίμα. Έλλειψη ασφάλειας και εμπιστοσύνης. Υποομάδες μέσα στις ομάδες, τα γνωστά σε όλους μας silos. Χαμηλές ή μέτριες επιδόσεις. Ζητήματα επαγγελματικής εξουθένωσης. Παθητικο- επιθετικές συμπεριφορές. Αδυναμία διακράτησης ή και προσέλκυσης ταλέντων στον οργανισμό. Μειωμένη δέσμευση και αυξημένα λάθη και παραλείψεις. Εύθραυστα επίπεδα ψυχικής ανθεκτικότητας. Αρνητικός αντίκτυπος στην φήμη του ίδιου του οργανισμού κ.λπ.
Άδικο δεν είναι για τον άνθρωπο να μην ξεπερνά το μπόι του και να καθηλώνεται σε μη ωφέλιμες συμπεριφορές; Παράδοξο δεν μοιάζει;
Και αφού τα αναπτύξαμε όλα τα παραπάνω, στον όποιον βαθμό δύναται να αναπτυχθεί ένα τόσο βαρυσήμαντο ζήτημα σε μόλις λίγες γραμμές, ώρα για αλλαγή πορείας.
Ο πλοηγός θετικής αλλαγής δείχνει προς το λιμάνι της Υπευθυνότητας και έτσι, μια φορά και έναν καιρό η -ας την πούμε- Μαρία…
Ιστορία να σκεφτείς
Η Μαρία, ένα νέο σχετικά μέλος σε μια διαφημιστική εταιρεία, ήταν υπεύθυνη για την προετοιμασία ενός σημαντικού έργου για έναν στρατηγικής σημασίας εταιρικό πελάτη. Σε μια κρίσιμη όμως στιγμή, παρέλειψε να ελέγξει ένα ουσιώδες έγγραφο πριν την υποβολή του, και το αποτέλεσμα ήταν μια σοβαρή ανακρίβεια στην παρουσίαση.
Ο πελάτης παραπονέθηκε και η εμπιστοσύνη του, τόσο προς την Μαρία, όσο και ως προς εταιρία της, κλονίστηκε, με αποτέλεσμα η συνεργασία τους να οδεύει προς τη δύση της.
Η Μαρία, έχοντας πλήρη επίγνωση για το αυξημένο ρίσκο, αντί να αποποιηθεί την ευθύνη ή να ρίξει την ευθύνη στους συνεργάτες της, κάλεσε αμέσως τον επικεφαλής της, του εξήγησε την κατάσταση και παραδέχθηκε το λάθος της. Αντί να περιμένει να αντιμετωπίσει τις συνέπειες μόνο στο τέλος, προσφέρθηκε να επαναλάβει την παρουσίαση και να διορθώσει την ανακρίβεια με την υποστήριξη της ομάδας της.
Η αφοσιωμένη στάση της Μαρίας, ενέπνευσε τους συναδέλφους της και μαζί, ως ομάδα, ανέπτυξαν μια νέα στρατηγική για το project, που κατέληξε τελικά σε μια επιτυχημένη παρουσίαση. Ο εταιρικός τους πελάτης ενθουσιασμένος με τη νέα προσέγγιση και την ειλικρινή στάση της Μαρίας, αποφάσισε να παραμείνει συνεργάτης της εταιρείας.
Συμπερασματικά, στην περίπτωση της Μαρίας, η ανάληψη ευθύνης όχι μόνο διόρθωσε την κατάσταση, αλλά ενίσχυσε και την ομάδα για το μέλλον.
Η έννοια της Υπευθυνότητας
αποτελεί θεμέλιο στην επαγγελματική κουλτούρα. Τα μέλη των ομάδων που αναγνωρίζουν τα λάθη τους και αναλαμβάνουν την ευθύνη όχι μόνο ενισχύουν την αξιοπιστία τους, αλλά συμβάλλουν επίσης στην ανάπτυξη ενός κλίματος συνεργασίας και εμπιστοσύνης. Είναι ατομική μα και συνάμα συλλογική ευθύνη η ανάπτυξη υγιών προτύπων στον εργασιακό κλάδο.
Πώς διορθώνεται; Πώς αλλάζει προς το καλύτερο ένα άτομο, ένας οργανισμός; Τα καλά νέα είναι πως η Υπευθυνότητα είναι δεξιότητα και είναι κάτι που όλοι μπορούν να εκπαιδεύουν.
Το ερώτημα όμως που γεννιέται είναι το εξής: Πόσοι είναι έτοιμοι να αναλάβουν την ευθύνη για το χτες, για να μπορέσουν να σταθούν στο μέλλον;
